Underground
Beginsituatie
Door betrokkenheid bij de wijk is het opgevallen dat het jongeren ontbreekt aan een plek om sociale contacten op te doen en een productieve dagbesteding. Dit kan zich uiten in wat word omschreven als overlast*
Naar aanleiding van dit is in november 2010 het project The Underground van start gegaan. Hier krijgen jongeren de mogelijkheid hun ontwikkeling op het gebied van creatief bezig zijn met muziek(hiphop) & de multimedia die daarbij horen te ontwikkelen. Bij de opening waren circa 30 jongeren aanwezig. Dit is een groep die normaliter (onbedoeld) overlast veroorzaakt. Een deel van deze groep is erg betrokken bij het maken van muziek, een ander deel van de groep is niet dusdanig betrokken bij de workshops maar kennen ons ondertussen wel. Speciaal voor deze jongeren om ze toch enigszins mee te laten participeren zouden we graag extra mogelijkheden hebben in een jongerencentrum. Zo kunnen wij op andere dagen brainstormavonden inplannen om de rest van de groep te bereiken zodat deze zich niet buitengesloten voelen. Het doel van deze avonden is dus het terugdringen van de overlast maar ook het beter leren kennen van de jongeren en hun competenties en problemen.
Op deze manier willen wij een leefbaarder Haagse Beemden (Heksenwiel) creëren. Met dit soort avonden willen wij jongeren ook de mogelijkheid geven ze op te leiden naar waar wij nu mee bezig zijn, voor de volgende generatie soortgelijke activiteiten te organiseren en de overlast op Heksenwiel op lange termijn terug te dringen.
* Leefbaarheid is dat iedereen de mogelijkheid heeft zijn sociale contacten te onderhouden, zich kan voorzien in primaire levensbehoefte, een mogelijkheid tot zelfontplooiing en zich veilig voelt in de wijk.
* overlast
Overlast is voor iedereen verschillend. Voor de een is het overlast wanneer er een groep jongeren op de hoek van de straat staat te roken en voor de ander is het overlast wanneer ze met scooters over het winkelcentrum rijden. Met overlast bedoelen wij gedrag van een groep die door andere groepen als ongewenst wordt ervaren.
Het Team:
Het Team:
Dennis van de Pas: 27 jaar,
Rapper & mentor teksten schrijven & performes, ( Bekend als Freddie lee) bekend in bredase rapscene wereld.
Jeffrey van Willugenberg:
23 jaar, Rapper & mentor teksten schrijven & rappen en zang, Producer OJHB & Blue-Record (eigen studio voor jongeren om op een laagdrempelige manier nummers te recorden)
Luuk Kuiper:
20 jaar, rapper & mentor teksten schrijven & rappen, tevens stand-in algemene zaken & performance. Studeert Sociaal cultureel werk MBO Niveau 4.
Mourad El Fdil:
30 jaar, Algemene zaken en jeugdhulpverlener. Gediplomeerde HBO``er Jeugdzorg.Voorzitter OJHB.
Regilio Sabajo:
20 jaar, voormalig rapper, producer, beatmaker & mentor beats maken, tevens stand-in mentor teksten schrijven en performance. Studeert Culturele en Maatschappelijke Vorming (Social Work) op Avans Hogeschool in Breda.
Dagverloop:
Korte Zaterdag:
Deze dag is er vooral op gericht om de jongeren die affiniteit hebben met muziek te kunnen voorzien in hun behoeften.
14:30 Binnenkomst / opzet met hulp van jongeren
15:00 Jongeren beginnen met hun workshop
17:00 Open podium (Dat wil zeggen: iedereen mag de microfoon pakken om zijn ding te doen op het podium, dit loopt soms uit).
18:00 Afbouwen
Lange Zaterdag:
Deze dag is er op gericht om die jongeren die juist geen affiniteit hebben met muziek toch een dagbesteding aan te bieden, dit betekent niet dat wij de “muziekjongeren” niks aanbieden.
14:30 Binnenkomst / Opbouw muziekgedeelte
15:00 Jongeren beginnen met hun workshop
18:00 Instroom “chill” jongeren (Open podium blijft staan voor geïnteresseerde).
20:45 Afbouwen
21:00 Buiten gebouw staan.
Donderdagavond:
Deze avond is gericht op de albumgroep en hun ontwikkelingen richting het album.
18:30 Binnenkomst / Opbouw
19:00 Jongeren beginnen met hun workshop
21:00 Afbouwen
Begeleidingsvormen:
De Roos van Leary is een model waarmee men duidelijk op kan maken op welke manieren een groepsleider (in dit geval een mentor) zich tot een groep kunt verhouden. Hiermee wordt duidelijk welke begeleidingshouding je aan kunt nemen.
Met dit model kan men inzicht verwerven over het effect dat een bepaalde begeleidingshouding kan hebben op een cliënt (in dit geval de jongeren). Met dit model gaan echter wel een paar definities gepaard, namelijk:
Boven: Macht
Onder: Machteloosheid
Samen: Nabij
Tegen: Afstandelijk.
In deze roos kunt u zien dat een ideale toepassing van een begeleidingsvorm in het groen wordt weergeven en een te ver doorgevoerde vorm die tevens onwenselijk is in het rood weergeven wordt. De begeleidingsvormen die wij hanteren bij The Underground zijn Boven-Samen en Samen-Boven.
Tijdens de workshops is het van belang dat wij een begeleidingsvorm aannemen waarbij er wel duidelijk opdrachten gegeven en gevolgd kunnen worden, maar het moet er niet toe leiden dat monologica (zoals te zien is bij een te ver doorgevoerde vorm van Boven-Samen) zijn intrede gaat doen. Boven-Samen houdt in dat er een leidende begeleidingsvorm wordt aangenomen.
Samen-Boven is eveneens een belangrijke begeleidingsvorm in de praktijk. Samen-Boven is een vorm die meer tot uiting zal komen in de informele sfeer van The Underground, tijdens de pauzes or de uurtjes waarbij de jongeren gewoon gezellig komen chillen in de Kelder. Hierbij tonen de mentoren hun sociale, behulpzame karakter, wat er toe kan leiden dat hij door de jongeren geaccepteerd wordt en een band met ze op kan bouwen. Echter moet een mentor niet de fout maken om verwoede pogingen te doen om vrienden te maken met de jongere- dit gaat ten koste van de mentor zelf en zo verdwijnt de machtsverhouding.
Tussen deze twee begeleidingsvormen kan makkelijk gemoduleerd worden. De ene vergt gezag en het andere vergt sociale vaardigheden. Boven-Samen is daarnaast ook van belang voor het aanleren van discipline en Samen-Boven kan er toe leiden dat de jongeren ons, de mentoren, zal zien als een vertrouwenspersoon.
Echter betekent dit niet dat de overige begeleidingsvormen niet toepasselijk zijn. In het geval van incidenten moeten wij laten weten dat wij bepaald gedrag niet accepteren en hiermee gaat een specifieke aanpak en een zorgvuldig uitgekozen begeleidingsvorm gepaard.
Doelstellingen:
-
Talentontwikkeling d.m.v. workshops op het gebied van hiphop
-
Jongeren een productieve dagbesteding d.m.v. creatief bezig zijn met muziek en tekenen, waardoor jongeren minder op straat hangen.
-
Jongeren laten ontwikkelen op cultureel gebied (Denk ook aan fotografie en videografie).
-
Muziekalbum, met en door de jongeren geproduceerd. (Blijvend traject, eventuele extra toevoegingen
-
Preventieve interventie (voorkomen en ingrijpen) d.m.v. creatieve workshops.
-
Jongeren een muzisch-agogische activiteit aanbieden in de vorm van muziek en beeldende kunst.
-
Jongeren op een ervarende reproductieve manier de aspecten van hiphop bewust maken.
-
Jongeren uitnodigen tot participatie door middel van een thematisch appèl en een sensopatisch appèl.
-
Samenwerking met verschillende organisaties met als doel de sociale cohesie te verbeteren.
-
Verantwoordelijkheidsgevoel bij jongeren d.m.v. punten systeem (Laag, gemiddeld, hoog)
Visie:
Wij willen door middel van laagdrempelige (creatieve) activiteiten en projecten in samenwerking met hulpverlenende organisaties de jongeren een productieve dagbesteding en hulpverlening bieden.
In onze hectische samenleving staat de tijd niet stil, ook niet voor jongeren. Steeds meer instellingen en (commerciële) organisaties zien jongeren als hun doelgroep. Dit betekent dat onze organisatie kritisch moet blijven kijken naar de taken en functies die we uitvoeren, welke activiteiten wel en niet gehandhaafd moeten worden, wat de nieuwe ontwikkelingen zijn en hoe daarop ingespeeld moet worden. Er dienen zich voor het jongerenwerk allerhande relevante ontwikkelingen plaats die ook het jongerenwerk dwingen om kritisch te blijven kijken naar hun aanbod.
De jongerencultuur is voortdurend aan veranderingen onderhevig, dit betekent dat het culturele aanbod van het jongerenwerk ook sterk aan veranderingen onderhevig is en de programmeur daar mee doende is. Buurthuis ’T Kraaiennest staat dan ook open voor alle mogelijke culturen binnen de Haagse Beemden. Multiculturaliteit staat bij ons hoog in het vaandel, aangezien wij het belangrijk vinden dat buurtbewoners, van welke afkomst dan ook, samen voor een goede leefbaarheid moeten zorgen.
Er komen steeds meer vragen vanuit de inwoners van Breda om jongeren te ondersteunen, zowel individueel als groepen. Andere werkvelden doen steeds vaker een beroep op de deskundigheden en inzichten van het jongerenwerk, dit zal in de nabije toekomst zeker niet minder worden. Enkele voorbeelden hiervan zijn; onderwijs, politie, betaald voetbal, justitie, psychiatrie en buurt en wijkcentra. Dit komt mede door de toename van criminaliserend gedrag onder de jongeren. Ook binnen onze organisatie hebben wij hier regelmatig mee te maken. In plaats van de jongeren die dergelijk gedrag vertonen meteen de laan uit te sturen, willen wij hen hierbij juist graag op een professionele manier mee helpen en hen opvangen d.m.v. professionele begeleiding.
Dit betekent dat de doelgroep van het jongerenwerk sterk uitbreid. Daarom vinden wij het zeer belangrijk dat andere werksoorten ook hun verantwoordelijkheid zullen moeten nemen om de uitvoering van het specifieke jongerenwerk mogelijk te maken, zodat we er samen voor kunnen zorgen om toenemende criminaliteit tegen te gaan.
In onze organisatie vinden wij het belangrijk dat er genoeg ruimte is voor diversiteit zoals: persoonlijke begeleiding, buurtgerichte programma’s, diverse wijkactiviteiten, jeugdactiviteiten, workshops etc. Zo wordt ook Project de Undergound ten behoeve van probleemjongeren in de Haagse Beemden mogelijk gemaakt door Buurthuis ‘T Kraaienest. Al deze ontwikkelingen leggen een groot beslag op de bestaande organisatie omdat ontwikkelingskosten niet mee genomen worden in de financieringen en dus een zware last zijn voor het bestaande uitvoerend jongerenwerk . Wanneer er wordt gesproken over jongeren, spreekt men vaak vanuit de eigen belevingswereld (overigens niet verwonderlijk). Onder andere politici die na lang debatteren, met allerlei kant en klare oplossingen denken te komen of men vindt dat het anders moet.
Het moet dan anders omdat dat het beste is voor jongeren of vanuit andere gezichtspunten zoals het financieel oogpunt.
Vaak wordt er korte termijn politiek gehanteerd waardoor jongeren en onze organisatie in een slechte, onwerkbare, positie wordt geplaatst waar we moeilijk uit komen.
Jongeren kunnen haast niet reageren, als er gereageerd wordt moeten jongeren zich aanpassen aan hoe de politiek (volwassenen) met elkaar omgaat, een andere manier, een andere positie, een andere belevingswereld, waardoor jongeren zich snel buiten spel voelen staan.
Daarom vragen wij de politiek goed te luisteren naar onze vakbekwame en deskundige medewerkers, zij zijn degene die de politiek kunnen en moeten adviseren.
Zij zijn de vertolkers waardoor de politiek besluiten kan nemen, vanuit de beleving en behoefte van jongeren.
Het moet toch duidelijk zijn dat de rode draad van ons werk zit in het investeren in jongeren, het investeren in de kwaliteit van onze samenleving, voor nu en in de toekomst.
Missie:
Wij staan open om voor iedereen (met als voornaamste doelgroep: Jongeren) door jongeren activiteiten te organiseren die inspelen op de domeinen: Educatie, vitaal & cultuur. Buiten het organiseren van activiteiten om de jongeren een productieve dagbesteding te geven willen wij ook hulp verlenen aan (probleem) jongeren. Dit doen we door een vertrouwensband met de jongeren te creëren om ze vervolgens door te kunnen verwijzen naar de daarvoor bevoegde hulpverleners.
Jongeren zitten immers in een levensfase waarin zij veel zullen experimenteren met subculturen en groepen waarin zij hun eigen ideeën toetsen. Het ouderlijk huis wordt als deel van dit conflict in verschillende mate gemeden en het heil wordt gezocht in de eigen groep. Het is in deze cruciale levensfase dat de ontwikkeling van een jongere in goede banen wordt geleid, niet slechts door de primaire en secundaire opvoedingsinstanties zoals het gezin en werk, maar ook de omgeving waarin de jongeren zich bevinden.
Wij als jongerenwerkers erkennen de behoefte aan een identiteit en “groeipijntjes” die hiermee gepaard gaan. Daarom willen wij de jongeren The Underground aanbieden als een derde opvoedingsinstantie, een tweede thuis en een primaire plek om zich te ontwikkelen op cultureel gebied.
Ervarend Leren
Wat wordt er verstaan onder ervarend leren
In de afgelopen twintig jaar is in de Nederlandse Jeugdzorg steeds meer gebruik gemaakt van ervarend leren. Geleidelijk aan zijn methodieken en programma’s ontstaan. Het project dat wij willen hanteren valt onder de therapeutische methodiek ervarend leren.
Een aantal voorbeelden van projecten die vallen onder ervarend leren zijn;
-
Time-out project
-
Individuele trajecten
-
Outdooractiviteiten als onderdeel van een hulpverleningsprogramma
De varianten van ervarend leren zijn eindeloos, maar de uitgangspunten en de kenmerken zijn overal gelijk. Er is altijd sprake van uitdagende activiteiten (outdoor, werk) die jongeren prikkelen, er is een omgeving die jongeren stimuleert om tot actie te komen (onherbergzame gebieden in het buitenland, nieuwe leefomstandigheden, en een nieuw dagritme), jongeren denken na en spreken met hun begeleiders over hun ervaringen gekoppeld aan het verleden en wensen voor de toekomst (reflectie). Zij voeren letterlijk een zoektocht uit om zichzelf te leren kennen en hun toekomstige leven in te richten.
1 Recreatieve programma’s. Dit type programma is gericht op verandering van gevoelens door nadruk op actie. Het is ontspannend en geeft energie. Dit type programma kan ervarend leren gebruiken om cliënten zich beter te laten voelen en contact of samenwerking te bevorderen tussen de deelnemers. Recreatieve programma’s hebben een hoog fun-gehalte, de activiteiten ‘spreken voor zichzelf’, waardoor weinig reflectie en support nodig is.
2 Educatieve programma’s. Dit type programma is gericht op verandering in denken in kennis en bewustwording. Er ligt een sterke nadruk op reflectie. Educatieve programma’s kunnen bijvoorbeeld gebruikt worden voor teambuilding of samenwerking. Een minimale vorm van kennis over reflectie bij de begeleiders is nodig.
3 Ontwikkelingsgerichte programma’s. Deze programma’s richten zich op verandering van gedrag door de ontwikkeling van nieuw gedrag. Integratie en transfer zijn centrale elementen. Activiteiten passen binnen de cultuur van de cliënten. Frontloading ( Voorafgaand aan de activiteit worden vragen aan de deelnemers meegegeven of aandachtspunten benoemd die kunnen bijdragen aan het lerend effect van een activiteit. Deze vorm voorziet in de mogelijkheid dat jongeren al gedurende de ervaring veranderen i.p.v. achteraf tijdens de discussie. ) neemt een belangrijke plaats in om tevoren gestelde doelen te bereiken.
4 Veranderingsgerichte programma’s. (intensieve hulpverlening). Deze programma’s richten zich op vermindering van weerstand of ontkenning en het oplossen van problemen. Er worden originele activiteiten gecreëerd die voldoen aan de unieke behoeften van de cliënt. De begeleiders moeten beschikken over gespecialiseerde faciliteringstechnieken.
Uitgaand van het bovenstaande is het Underground project een recreatief programma voor de jongeren. Het project geeft de jongeren een nuttige en plezierige dagbesteding, aangezien ze veel affiniteit hebben met de aangeboden creatieve workshops. Ze werken goed samen met allerlei jongeren uit de buurt en streven samen naar een bepaald doel zoals een optreden, tentoonstelling, het uitbrengen van een album etc.
De jongeren zijn erg gemotiveerd en dit
heeft een sterk effect op hun gevoelens van eigenwaarde en zelfvertrouwen, waardoor ze zich beter in hun vel voelen.
Kenmerken van ervarend leren
Naast diverse kenmerkende aspecten van ervarend leren die vooral te maken hebben met de uitingsvorm benoem ik hieronder enkele kenmerken die te maken hebben met datgene wat van de jongere c.q. cliënt gevraagd wordt aansluitend op het Underground project.
-
De cliënt is deelnemer in plaats van toeschouwer in projecten;
( De jongeren maken zelf muziek, schrijven teksten, maken foto’s, rappen/zingen etc.)
-
De activiteiten vragen om motivatie van de cliënt in de vorm van energie, betrokkenheid en verantwoordelijkheid;
( De jongeren zijn gemotiveerd om te komen op hun vrije dagen en mee te streven naar een eind doel zoals een voorstelling, album etc. Ook heeft ieder een stukje verantwoordelijkheid en een taak zoals het opruimen van glazen, vegen en schoonhouden van het cultureel centrum waar onze activiteiten plaatsvinden.)
-
De activiteiten zijn echt en betekenisvol voor de cliënt, in die zin dat ze natuurlijke consequenties voor hem hebben.
( De jongeren voelen zich geaccepteerd en betekenisvoller omdat ze zichzelf kunnen zijn en hun gevoelens kunnen uiten zoals zij dat willen doen. Door het werken in groepsverband ontstaat er een saamhorigheid, waardoor ze socialer worden en toleranter om leren gaan met de andere jongeren )
-
Reflectie wordt gezien als een kritisch element in het proces.
( We streven naar gezamenlijke doelen zoals bijvoorbeeld het geven van een optreden, waarna aan het einde van het optreden de jongeren worden gewezen op de goede en slechte punten, zodat ze bij een volgend optreden verbetering kunnen aanbrengen. Dit is de reflectie in groepsverband.
Reflectie op het gedrag van de jongeren, wordt individueel gedaan door mijzelf of een andere hulpverlener. We kijken dan vooral naar het gedrag vanaf beginfase en hoe het zich verder heeft ontwikkeld.)
-
De veranderingen moeten zowel in de huidige als in de toekomstige situatie relevant zijn voor de cliënt.
( We streven naar een zodanige gedragsverandering, die de jongeren implementeren en dus ook toepassen in andere situaties zoals; thuis, bijbaantjes, school, etc. )
In het algemeen is sprake van een activerende methodiek in plaats van de veelal binnen de jeugdzorg gerealiseerde compenserende methodieken. ( Onder compenserende methodieken verstaan we methodieken waarin weinig verantwoordelijkheid bij de cliënt wordt gelegd en oplossingen steeds opnieuw worden aangedragen om tot antwoorden op de gestelde problemen te komen).
Een aantal variabelen dragen bij aan effectiviteit, succes en persoonlijke empowerment.Deze variabelen kunnen ook gezien worden als voorwaarden om tot een goed project te komen. De groep waarin de activiteiten gedaan worden is van groot belang. De groepsleden moeten stimulerend naar elkaar zijn en ook verantwoordelijkheid willen dragen voor het succes van anderen. Een groep kan ook gezien worden als een gezin of een leefsituatie. Acties en ervaringen moeten concreet zijn en herkenbaar. De omgeving moet bijdragen aan het leren van de jongere (uitdaging en veiligheid bieden). De situatie waarin de leerervaringen worden opgedaan verschilt behoorlijk van de alledaagse leefsituatie van de jongere. De overdracht (transfer) van de opgedane ervaringen in de leersituatie naar de alledaagse situatie is van cruciaal belang voor het welslagen van het project. Tot slot en niet onbelangrijk moeten de begeleiders over diverse vaardigheden beschikken, zowel sociaal-psychologisch ( kennis van problemen van de jongeren en de begeleiding van jongeren), technisch (bijvoorbeeld geluidsapparatuur bedienen, EHBO) als metavaardigheden ( zelfreflectie).
Theoretische concepten van ervarend leren
Ervarend leren is te omschrijven als het creëren van een methodisch opgezette leersituatie waarin jongeren concrete ervaringen opdoen die, na reflectie over deze ervaringen, leiden tot verandering in gedrag op meerdere leefgebieden heeft het leerproces in een eenvoudige cyclus vastgelegd. De cyclus bestaat uit vier stappen die elkaar opvolgen:
-
Concrete ervaringen: wat zie ik, wat maak ik mee, wat ervaar ik in de huidige situatie;
-
Observatie en reflectie: wat roept het bij me op, wat vind ik ervan, wat wil ik ermee;
-
Vorming van abstracte begrippen en generalisatie: hoe kan ik de ervaringen en mijn gedachten erover gebruiken en hoe kan ik ze dusdanig abstraheren of in een model onderbrengen dat te gebruiken is voor mijn ( toekomstig ) handelen;
-
Toetsen van begrippen in de nieuwe situatie: wat lever de nieuwe aanpak in de praktijk op.
Waarom een ervarend-leren-project?
Ervarend leren levert een belangrijke bijdrage aan de verbetering van de fysieke fitheid, hetgeen een positief effect heeft op het emotioneel en cognitief functioneren. Gebleken is dat door een toename van zelfcontrole de agressie afneemt en dat recidive minder voorkomt dan bij de meer traditionele vormen van hulpverlening. Ook heeft ervarend leren een positieve invloed op de sociale vaardigheden en leidt het tot een verhoging van de intermenselijke competentie.
Onze organisatie heeft zich doormiddel van het Underground project gefocust op de ‘hang- en straatjongeren’ uit de wijk de Haagse Beemden. Deze jongeren kampen veelal met agressie problemen, negatief zelfbeeld, weinig eigenwaarde, gevoel van nutteloosheid , geen doel hebben etc. Daarom vind ik het ervarend-leren-project een uitstekende oplossing om de jongeren op te vangen en ze doormiddel van samenwerking, uitdaging en ondersteuning te leren hoe ze met hun gevoelens om kunnen gaan en ze om te buigen tot een positief resultaat voor zowel nu als in de toekomst. Aangezien het Underground project vooral gebaseerd is op de interesses van de jongeren zelf, worden ze voldoende gestimuleerd om hun doel te kunnen bereiken. Op deze manier leren de jongeren ook dat het behalen van doelen hun gevoel van eigenwaarde doet stijgen en dat dit dus ook zo zal zijn in andere situaties in het leven.
De in ons werkveld bekende Behoeftepiramide van Maslov.
In welke van deze behoefte voorzien wij de jongeren en op welke manier:
-
Zelfontplooiing: Door middel van de jongeren creatief bezig te laten zijn met muziek en ze daarin ook een aantal opdrachten te geven.
-
Behoefte aan waardering & erkenning : Het feit dat wij er elke week voor de jongeren zijn en ze ook proberen te betrekken bij eventuele plannen en ideeën zorgt ervoor dat ze waardering en erkenning voelen. Het betreft jongeren die bekend staan als “hangjeugd” en toch al niet veel waardering voelde, daarom dat dit ook van belang is.
-
Behoefte aan sociaal contact : Doordat we in verschillende groepen werken creëren de jongeren een goede band met elkaar en dat is weer goed voor het ontwikkelen van de sociale contacten
-
Behoefte aan veiligheid & zekerheid: In kleine mate, we geven ze een plek waar ze terecht kunnen en zich veilig voelen. Bovendien kunnen we ze dit wekelijks met dezelfde tijden aanbieden. Dit geeft dus een bepaalde vorm van vastigheid/zekerheid.
